อิทธิบาท ๔

posted on 25 Sep 2008 17:24 by banraksuk in ThaiDhamma

 

อิทธิบาท ๔

คำว่า อิทธิบาท แปลว่า บาทฐานแห่งความสำเร็จ หมายถึง สิ่งซึ่งมีคุณธรรม
เครื่องให้ลุถึงความสำเร็จตามที่ตนประสงค์ ผู้หวังความสำเร็จในสิ่งใด ต้อง
ทำตนให้สมบูรณ์ ด้วยสิ่งที่เรียกว่า อิทธิบาท ซึ่งจำแนกไว้เป็น ๔ คือ

๑. ฉันทะ ความพอใจรักใคร่ในสิ่งนั้น
๒. วิริยะ ความพากเพียรในสิ่งนั้น
๓. จิตตะ ความเอาใจใส่ฝักใฝ่ในสิ่งนั้น
๔. วิมังสา ความหมั่นสอดส่องในเหตุผลของสิ่งนั้น

ธรรม ๔ อย่างนี้ ย่อมเนื่องกัน แต่ละอย่างๆ มีหน้าที่เฉพาะของตน 

ฉันทะ คือความพอใจ ในฐานะเป็นสิ่งที่ ตนถือว่า ดีที่สุดที่มนุษย์เราควรจะได้
ข้อนี้ เป็นกำลังใจ อันแรก ที่ทำให้เกิด คุณธรรม ข้อต่อไป ทุกข้อ

วิริยะ คือความพากเพียร หมายถึงการการะทำที่ติดต่อไม่ขาดตอนเป็นระยะยาว
จนประสบความสำเร็จ คำนี้มีความหมายของความกล้าหาญเจืออยู่ด้วยส่วนหนึ่ง

จิตตะ หมายถึงความไม่ทอดทิ้งสิ่งนั้น ไปจากความรู้สึกของตัว ทำสิ่งซึ่งเป็น
วัตถุประสงค์ นั้นให้เด่นชัด อยู่ในใจเสมอ คำนี้ รวมความหมาย ของคำว่า สมาธิ
อยู่ด้วยอย่างเต็มที่

วิมังสา หมายถึงความสอดส่องในเหตุและผลแห่งความสำเร็จ เกี่ยวกับเรื่องนั้นๆ
ให้ลึกซึ้งยิ่งๆ ขึ้นไปตลอดเวลา คำนี้รวมความหมายของคำว่าปัญญาไว้อย่างเต็มที่

บุคคลเมื่อประกอบด้วย คุณธรรม ๔ อย่างนี้แล้ว ย่อมประสบความสำเร็จ ในสิ่งที่
ไม่เหลือวิสัยของมนุษย์ ซึ่งโดยตรงทางหมายถึงความดับทุกข์โดยสิ้นเชิง ที่เรียก
ว่า นิพพาน ส่วนเรื่องอื่น นอกนั้นไป ถือว่าเป็น เรื่องพิเศษ และ ไม่มี ขอบขีดจำกัด
เพราะมีปัญหาเกี่ยวกับ เรื่องนอกเหนือ วิสัยธรรมดา อยู่มาก เช่นเรื่องที่ว่า คนเรา
อาจมีอายุยืน ถึงกัลป์ ด้วยอำนาจแห่งอิทธิบาททั้ง ๔ นี้ ซึ่งข้อนี้มิได้มีความหมาย
ขัดกัน ในข้อที่ว่า อิทธิบาท ๔ นี้จะเป็นสิ่งที่ทำให้อายุยืนถึงปานนั้นได้หรือไม่ แต่
มีปัญหาอยู่ที่ว่า คนเราจะสามารถ เจริญอิทธบาทให้มากถึงเท่านั้นได้หรือไม่ ต่าง
หาก เพราะฉะนั้น ท่านจึงถือว่า หลักเกี่ยวกับอิทธิบาท นี้ คงมีความหมาย ไปตาม
ตัวหนังสือ โดยไม่ต้องมีขอบขีดจำกัดว่าอะไรบ้าง สรุปความสั้นๆว่าวิสัยของใคร
ทำให้เขาเจริญอิทธิบาทได้มากเท่าใด เขาย่อมได้รับผลเต็มกำลังของอิทธิบาทนั้น
แม้ในสิ่งที่บางคน ถือว่าเป็นของเหลือวิสัย โดยเฉพาะเช่น การบรรลุนิพพาน

ในที่บางแห่ง ท่านเติมคำว่า อธิปเตยย เข้าข้างท้ายคำเหล่านี้ เป็น ฉันทาธิปไตย
วิริยาธิปไตย วิมังสาธิปไตย
ไปดังนี้ก็มี แปลว่า ความมีฉันทะเป็นใหญ่ เป็นต้น
ซึ่งที่แท้ ก็ได้แก่ อิทธิบาท อย่างเดียวกัน นั่นเอง แต่ใช้คำว่า ที่มีความหมาย ที่
เห็นได้ชัด ยิ่งขึ้นว่า ในการทำกิจใดๆ ก็ดี ย่อมมีฉันทะ เป็นต้น เหล่านี้เป็นใหญ่
หรือเป็นประธานในความสำเร็จ เป็นการชวนให้สนใจในสิ่งที่เรียกว่า อิทธิบาท
นี้ยิ่งขึ้น มีพระพุทธภาษิต ยืนยัน อยู่ในที่ หลายแห่ง ว่า การตรัสรู้ อนุตรสัมมา
สัมโพธิญาณ ของพระองค์เอง สำเร็จได้โดยมี อิทธิบาท๔ นี้ เป็นประธาน แห่ง
การกระทำ ในลำดับนั้นๆ ฉะนั้น จึงถือว่าเป็น อุปกรณ์อันขาดเสียไม่ได้ในความ
สำเร็จทุกชนิด ผู้ปฏิบัติ เพื่อความ ความดับทุกข์ จึงต้องสนใจเป็นพิเศษ แม้การ
ประกอบ ประโยชน์ ในทางโลก ก็ใช้หลักเกณฑ์ อันเดียวกันนี้ได้เป็นอย่างดี โดย
เท่าเทียมกัน แม้ที่สุด แต่ในกรณีที่เป็น การทำชั่ว ทำบาป ก็ยังอาจนำไปใช้ ให้
บรรลุผลได้ตามที่ตนประสงค์ ฉะนั้น ท่านจึงจัดเป็น หลักธรรม ที่สำคัญหมวด
หนึ่ง ในบรรดา โพธิปักขิยธรรม ทั้งหลาย

นี้นับว่า เป็นอุปกรณ์ในฐานะเป็น เครื่องช่วยให้เกิดการปฏิบัติ ดำเนินไปได้ โดย
ปราศจากอุปสรรค ตั้งแต่ต้น จนถึง จุดหมายปลายทาง

http://www.buddhadasa.com/rightstudydham/itibath4.html

Comment

Comment:

Tweet

comment4, can ambien help brain injury, effexor, valtrex during pregnancy, order nolvadex, cipro nuvaring, cigarettes online, antabuse, zoloft insert, medication nexium, zoloft, neurontin pregnancy, lipitor prescribing information, pediapred, canada generic propecia, zoloft 50mg, buy valium, camel cigarettes, order lasix, xenical cheapest, neurontin, xanax for anxiety, camel cigarette rare, cipro effect nuvaring, lexapro and celexa, phosphate prednisolone sodium, 500mg levaquin, xanax snort, nexium.com, cigarettes, cheap lipitor, Predalone 50, cigarettes, buy xanax, cafergot generic,

#34 By meridia houston (195.170.219.67) on 2010-10-20 02:13

comment3, Adult Dating, Cialis, online catholic dating service, Discount Cigarettes, Cigarettes, cialis super active 60 pills, acomplia, adult dating services, online dating sites, Adipex, Cialis, rimonabant, viagra alternative, sex dating service, Dating Services, phentermine 37.5 information, Levitra, Gay Dating,

#33 By online dating (218.146.84.148) on 2010-10-19 14:34

comment3, Adult Dating, Cialis, online catholic dating service, Discount Cigarettes, Cigarettes, cialis super active 60 pills, acomplia, adult dating services, online dating sites, Adipex, Cialis, rimonabant, viagra alternative, sex dating service, Dating Services, phentermine 37.5 information, Levitra, Gay Dating,

#31 By online dating (212.138.113.15) on 2010-10-19 14:33

comment3, Adult Dating, Cialis, online catholic dating service, Discount Cigarettes, Cigarettes, cialis super active 60 pills, acomplia, adult dating services, online dating sites, Adipex, Cialis, rimonabant, viagra alternative, sex dating service, Dating Services, phentermine 37.5 information, Levitra, Gay Dating,

#31 By online dating (41.215.233.146) on 2010-10-19 14:33

comment5, free adult dating sites, free online dating sites, cialis discount, cigarettes, viagra online, discount cigarettes, Cialis, adult dating game online, dating sex sites, what is adipex, cialis, sex internet dating, Dating Services, articles on phentermine, Levitra, gay dating service,

#30 By cialis.com (153.19.91.2) on 2010-10-19 12:58

comment2, Adult Dating, cialis discount, online dating, newport cigarettes catalog, Cigarettes, Cialis, cialis 10 pills, Rimonabant, viagra, free sex dating online, Dating Services, Levitra,

#29 By Discount Cigarettes (203.162.131.204) on 2010-10-19 11:26

comment3, buy cialis wholesale, newport cigarettes, Cialis, Acomplia, adult dating charlotte, adipex-p 3705 mg,

#28 By adult dating service (119.255.12.86) on 2010-10-19 05:24

comment5, viagra super active 30 pills, free adult dating, free online christian dating, Viagra, adult sex dating, buy phentermine adipex no prescription, rimonabant, fast shipping phentermine,

#27 By idaho dating sites (212.152.161.221) on 2010-10-19 03:55

comment6, Viagra, adult dating, online dating, viagra verses cialis, newport cigarettes catalog, popular adult dating sites, adipex, africa gay dating,

#26 By sex adult dating site (196.35.158.183) on 2010-10-19 02:24

comment3, bgirl,, US and Canadian Cyclists, Cialis, levitra vardenafil,

#25 By US and Canadian Cyclists (150.217.160.125) on 2010-10-18 20:26

comment5, Acomplia, order viagra,

#24 By buy viagra (61.115.229.74) on 2010-10-13 09:54

comment5, nexium online, accutane remission, Viagra, Zolpidem, generics for lipitor, meridia 15mg,

#23 By cialis.com (217.153.75.200) on 2010-10-13 08:34

mqgOhs <a href="http://pfppccmhthjf.com/">pfppccmhthjf</a>, [url=http://mxpsplvfmkgq.com/]mxpsplvfmkgq[/url], [link=http://ktjvqnufeebs.com/]ktjvqnufeebs[/link], http://yuxbcwwdnqzs.com/

#22 By epotivpjj (61.196.230.8) on 2010-10-11 17:17

comment4, Acomplia, price viagra,

#21 By acomplia (200.101.66.123) on 2010-10-11 01:33

comment2, nexium, accutane, alprazolam online, online cialis, zolpidem, doxycycline, buy cialis, prednisone used, Lipitor, Ambien, cialis.com, retin a, clomid success rates,

#20 By viagra.com (187.28.127.70) on 2010-10-10 13:18

comment5, adipex, lexapro, viagra, Viagra, generic lipitor, purchase propecia, buy ambien, Meridia, Reductil, danger of retin a, effects levaquin medication side, Rimonabant, clomid story success,

#19 By zolpidem.com, (184.73.254.167) on 2010-10-10 02:42

comment6, alcoholism antabuse treatment, Nexium, Klonopin, accutane hair loss, viagra, alprazolam xr, cialis, valium dose and population, Zolpidem, Cialis, Prednisone, Propecia, valtrex coupon, meridia no prescription usa pharmacy, phentermine, nolvadex clomid,

#18 By discount phentermine (194.50.163.246) on 2010-10-09 21:47

comment1, nexium, buy klonopin, order alprazolam, doxycycline acne, buy valium, viagra cialis levitra, dosage prednisone, ambien, Phentermine, Clomid,

#17 By clomid (78.138.136.119) on 2010-10-09 19:18

comment4, buy adipex, antabuse side effects, Nexium, cheap viagra, Zolpidem, valium, mail order viagra, propecia.com, Valtrex, Acomplia, ambien, drug meridia dangerous, Phentermine, Rimonabant,

#16 By viagra online (99.192.183.88) on 2010-10-09 16:49

comment5, drug antabuse, Accutane, Doxycycline, no script valium, ambien buy india, cialis, diet drug meridia, on line viagra,

#15 By obagi retin a (95.77.252.88) on 2010-10-08 23:24

comment2, edecrin, nexium, lexapro generic, Klonopin, Accutane, Viagra, viagra verses cialis, zolpidem smoking, cialis professional 120 pills, Prednisone, lipitor generic online pharmacy, acomplia, reductil eyes, buy retin a on line inexpensive, Clomid,

#14 By ambien cash on delivery (189.74.63.220) on 2010-10-08 18:24

comment3, acomplia emotional eating, how does viagra work,

#13 By buy viagra woman (190.210.22.165) on 2010-10-08 04:57

comment1, zolpidem, cialis professional 10 pills, order prednisone, valtrex, phentermine prozac side effects,

#12 By ambien (173.8.6.92) on 2010-10-08 02:20

comment6, Accutane, Alprazolam, zolpidem lover, Cialis, Lipitor, Retin-A, Levaquin, clomid,

#11 By meridia testimonials (89.96.245.132) on 2010-10-07 23:45

comment5, 250 antabuse cheap generic mg, what is nexium, Viagra, american pharmacy alprazolam, Zolpidem,

#10 By cialis levitra viagra (209.12.101.150) on 2010-10-07 21:13

comment4, Acomplia, Viagra,

#9 By acomplia uk (62.243.129.218) on 2010-10-07 18:43

comment6, köpa prozac,, köpa propecia,, viagra, levitra professional 30 pills, ultram, köpa viagra,, cafergot tablets, dating sites, replica watches, xanax vendita, home insurance, levitra,

#8 By what is levaquin (87.194.164.252) on 2010-10-05 19:34

comment1, levitra, viagra, buy viagra in usa, cialis mail order, davidoff cigarettes, sex search dating, nolvadex, handla viagra, herbal remedy,

#7 By marlboro (217.153.75.200) on 2010-10-05 19:12

comment4, online casino no restrictions, blue phentermine 30mg, online casinos, 20mg cialis, prednisone, virtual online vegas casinos, online casino deposit method, online zithromax prescription, accutane birth defect, online casinos,

#6 By online casinos (201.20.18.165) on 2010-10-01 15:21

comment4, online casinos, acomplia loss weight, compare cialis levitra, online casino wagering, prednisone, usa online casinos, no bonus online casinos, online casinos, accutane 90 pills, making an online casino,

#5 By topgame online casinos (62.60.14.1) on 2010-10-01 15:01

comment3, apcalis levitra viagra, free singles dating search, doxycycline 100mg, levitra, acomplia in usa, ultram, renters insurance in florida, ampicillin sulbactam, cafergot, discount davidoff cigarettes, interracial dating for sex, cheap usa propecia, cheapest home insurance, parliament lights cigarettes, levitra,

#4 By nationwide renters insurance (208.40.165.206) on 2010-10-01 12:11

comment1, köpa propecia,, _effets secondaires de levitra, life insurance, rimonabant for sale, herbal life weightloss products, cafergot online, replica paneri watches, herbal remedies yeast infection, 5th wheel dating sex, lasix taking, replica store watches, levitra professional 60 pills, clomid dosage,

#3 By buy cigarettes online (88.255.207.12) on 2010-10-01 11:52

comment5, levitra online, order propranolol, swiss replica watches, order cialis, christian dating sites utah, prednisone weight gain, replica luminox watches, men refuse sex dating, handla levitra, herbal remedy beckers nevus,

#2 By health insurance nj (195.226.254.210) on 2010-10-01 11:32

ghjc4n <a href="http://qmcvqdzmbmae.com/">qmcvqdzmbmae</a>, [url=http://qlkmdumqpjvd.com/]qlkmdumqpjvd[/url], [link=http://qlbyizqqkpme.com/]qlbyizqqkpme[/link], http://xmatmlgkdmgx.com/

#1 By jcvjbxp (117.3.4.67) on 2010-09-27 18:13